ภาษีนิติบุคคล หรือภาษีเงินได้นิติบุคคล คือภาษีที่บริษัทและห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลเสียจากกำไรสุทธิของแต่ละรอบระยะเวลาบัญชี อัตราทั่วไปตามบัญชีอัตราภาษีของกรมสรรพากรคือ 20% ของกำไรสุทธิ ส่วนกิจการที่เข้าเงื่อนไข SME (ทุนชำระแล้วไม่เกิน 5 ล้านบาท และรายได้ไม่เกิน 30 ล้านบาท) ใช้อัตราขั้นบันไดที่ต่ำกว่า
บทความนี้สรุปว่าใครต้องเสีย คิดจากอะไร อัตรา SME เป็นอย่างไร และต้องยื่นแบบไหนเมื่อไร
ภาษีนิติบุคคล คืออะไร ใครต้องเสีย
ภาษีเงินได้นิติบุคคลเป็นภาษีทางตรงที่เก็บจากนิติบุคคล เช่น บริษัทจำกัด บริษัทมหาชนจำกัด และห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลหรือห้างหุ้นส่วนจำกัดที่จดทะเบียนในไทย ถ้าคุณประกอบธุรกิจในนามบุคคลธรรมดา จะเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาแทน
คิดภาษีจากอะไร
มาตรา 65 แห่งประมวลรัษฎากรให้คิดภาษีจาก กำไรสุทธิ ของรอบระยะเวลาบัญชี ซึ่งโดยปกติยาว 12 เดือน และให้คำนวณรายได้กับรายจ่ายตาม เกณฑ์สิทธิ
สูตรอย่างง่าย
กำไรสุทธิทางภาษี = รายได้ − รายจ่ายที่หักได้ตามกฎหมาย
กำไรทางบัญชีกับกำไรทางภาษีอาจไม่เท่ากัน เพราะรายจ่ายบางรายการเป็น "รายจ่ายต้องห้าม" ตามมาตรา 65 ตรี เช่น เบี้ยปรับและเงินเพิ่มภาษีอากร หรือรายจ่ายส่วนตัว ต้องบวกกลับก่อนคำนวณภาษี
อัตราภาษีนิติบุคคลทั่วไปเท่าไร
บัญชีอัตราภาษีเงินได้ของกรมสรรพากรระบุอัตราสำหรับบริษัทและห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลไว้ที่ ร้อยละ 20 ของกำไรสุทธิ สำหรับรอบระยะเวลาบัญชีที่เริ่มตั้งแต่ 1 มกราคม 2559 เป็นต้นไป
SME เสียภาษีนิติบุคคลกี่เปอร์เซ็นต์
กิจการที่เข้าเงื่อนไขทั้งสองข้อ ตามข้อมูลของกรมสรรพากร
- ทุนที่ชำระแล้ว ณ วันสุดท้ายของรอบระยะเวลาบัญชี ไม่เกิน 5 ล้านบาท
- รายได้จากการขายสินค้าและการให้บริการในรอบนั้น ไม่เกิน 30 ล้านบาท
ใช้อัตราขั้นบันไดดังนี้
| กำไรสุทธิ | อัตรา |
|---|---|
| ไม่เกิน 300,000 บาท | ยกเว้น |
| ส่วนที่เกิน 300,000 แต่ไม่เกิน 3,000,000 บาท | 15% |
| ส่วนที่เกิน 3,000,000 บาท | 20% |
ตัวอย่าง (ตัวเลขสมมติ): บริษัทเข้าเงื่อนไข SME มีกำไรสุทธิทางภาษี 1,000,000 บาท
- 300,000 บาทแรก ยกเว้น = 0 บาท
- 700,000 บาทถัดไป × 15% = 105,000 บาท
- รวมภาษีประมาณ 105,000 บาท
ถ้ากิจการเดียวกันไม่เข้าเงื่อนไข SME จะคิด 20% ของทั้งก้อน เท่ากับ 200,000 บาท จึงควรเช็กทุนชำระแล้วและรายได้ทุกปี
ข้อควรระวัง: เงื่อนไข SME ดูจากทุนที่ชำระแล้ว ณ วันสุดท้ายของรอบระยะเวลาบัญชี ไม่ใช่ทุนจดทะเบียน ควรตรวจทุนและรายได้ทุกปีก่อนใช้อัตราขั้นบันได
ต้องยื่นแบบอะไร เมื่อไร
| แบบ | ใช้ทำอะไร | กำหนดเวลา |
|---|---|---|
| ภ.ง.ด.51 | ยื่นและชำระภาษีครึ่งรอบระยะเวลาบัญชี | ภายใน 2 เดือนนับแต่วันครบ 6 เดือนแรก (มาตรา 67 ทวิ) |
| ภ.ง.ด.50 | ยื่นและชำระภาษีประจำปี | ภายใน 150 วันนับแต่วันสุดท้ายของรอบระยะเวลาบัญชี |
ภาษีที่จ่ายไปแล้วตาม ภ.ง.ด.51 และภาษีที่ถูกหัก ณ ที่จ่าย นำมาเป็นเครดิตตอนยื่น ภ.ง.ด.50 ได้
ข้อควรระวังที่พบบ่อย
- ลงรายได้หรือรายจ่ายตามวันที่รับจ่ายเงิน แทนเกณฑ์สิทธิ
- ไม่แยกรายจ่ายส่วนตัวของผู้ถือหุ้นออกจากรายจ่ายบริษัท
- ลืมเช็กว่าทุนชำระแล้วเพิ่มจนเกิน 5 ล้านบาท ทำให้ไม่เข้าเงื่อนไขอัตรา SME
- ประมาณการกำไรใน ภ.ง.ด.51 ต่ำเกินไป ซึ่งมาตรา 67 ตรี อาจทำให้ต้องเสียเงินเพิ่ม
ติดตามกำไรระหว่างปีด้วย XBalance
XBalance ทำบัญชีคู่จากเอกสารจริง ดูรายได้ ค่าใช้จ่าย และกำไรสุทธิของงวดได้ตลอดปี พร้อมหน้าภาษีประมาณการที่บอกชัดว่าเป็นประมาณการ ช่วยให้เห็นภาพก่อนถึงเวลายื่นแบบ ดูแพ็กเกจได้ที่ ราคา
สรุป
ภาษีนิติบุคคลคิดจากกำไรสุทธิตามเกณฑ์สิทธิ ไม่ใช่จากยอดขาย อัตราทั่วไปคือ 20% ส่วนกิจการที่ทุนชำระแล้วไม่เกิน 5 ล้านบาทและรายได้ไม่เกิน 30 ล้านบาทใช้อัตราขั้นบันได กำไร 300,000 บาทแรกได้รับยกเว้น สิ่งที่ช่วยได้มากที่สุดคือบันทึกบัญชีให้ครบทุกเดือน แยกรายจ่ายส่วนตัวออกจากกิจการ และประมาณการกำไรครึ่งปีให้ใกล้ความจริง
XBalance ช่วยจัดระบบข้อมูลและเอกสาร แต่ไม่ใช่การให้คำปรึกษาทางภาษีหรือบัญชี กรณีเฉพาะควรตรวจสอบกับนักบัญชีหรือผู้เชี่ยวชาญภาษีของคุณ ข้อมูล ณ ตุลาคม 2569
