ใบกำกับภาษีเต็มรูปแบบ vs ใบกำกับภาษีอย่างย่อ ต่างกันอย่างไร

หลายคนเคยขอใบกำกับภาษีที่ร้านค้า แล้วได้สลิปใบเล็กที่เขียนว่า "ใบกำกับภาษีอย่างย่อ" มา แต่ฝ่ายบัญชีกลับบอกว่าใช้ใบนี้เป็นภาษีซื้อไม่ได้ เหตุผลคือกฎหมายแบ่งใบกำกับภาษีเป็นสองแบบหลัก และแต่ละแบบใช้ต่างกัน

บทความนี้เทียบ ใบกำกับภาษีเต็มรูปแบบ กับ ใบกำกับภาษีอย่างย่อ ให้เห็นชัด ว่าใครออกแบบไหนได้ และผู้ซื้อต้องขอแบบไหน

ใบกำกับภาษีเต็มรูปแบบ คืออะไร

ใบกำกับภาษีเต็มรูปแบบคือใบกำกับภาษีที่มีรายการครบตาม มาตรา 86/4 แห่งประมวลรัษฎากร ผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มทุกรายออกได้

จุดเด่นคือระบุ ชื่อ ที่อยู่ของผู้ซื้อ และ แยกจำนวนภาษีมูลค่าเพิ่มออกจากมูลค่าสินค้า ให้เห็นชัด

นอกจากนี้ ประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 199) ยังกำหนดให้ใบกำกับภาษีที่ออกตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2558 ต้องระบุเลขประจำตัวผู้เสียภาษีของผู้ซื้อที่เป็นผู้ประกอบการจดทะเบียน และระบุสำนักงานใหญ่หรือสาขาด้วย

ใบกำกับภาษีอย่างย่อ คืออะไร

มาตรา 86/6 ให้สิทธิ ผู้ประกอบการจดทะเบียนที่ประกอบกิจการค้าปลีก ออกใบกำกับภาษีอย่างย่อได้ โดยให้อธิบดีเป็นผู้กำหนดลักษณะของกิจการค้าปลีก

คู่มือใบกำกับภาษีของกรมสรรพากรอธิบายว่า ผู้ที่ออกใบอย่างย่อได้คือผู้ประกอบการค้าปลีกซึ่งขายสินค้าหรือให้บริการแก่บุคคลจำนวนมาก เช่น กรณีที่ผู้ขายรู้ชัดว่าขายให้ผู้บริโภคโดยตรง

รายการในใบกำกับภาษีอย่างย่อตามคู่มือของกรมสรรพากร มีดังนี้

1. คำว่า "ใบกำกับภาษีอย่างย่อ" ในที่ที่เห็นได้เด่นชัด
2. ชื่อหรือชื่อย่อ และเลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากรของผู้ออก
3. หมายเลขลำดับของใบกำกับภาษี และหมายเลขลำดับของเล่ม (ถ้ามี)
4. ชื่อ ชนิด ประเภท ปริมาณ และมูลค่าของสินค้าหรือบริการ
5. ราคาสินค้าหรือค่าบริการ โดยระบุชัดเจนว่า ได้รวมภาษีมูลค่าเพิ่มไว้แล้ว
6. วัน เดือน ปี ที่ออก
7. ข้อความอื่นที่อธิบดีกำหนด

ผู้ประกอบการค้าปลีกยังอาจใช้เครื่องบันทึกการเก็บเงิน (POS) ออกใบกำกับภาษีอย่างย่อได้ ถ้าได้รับอนุมัติจากอธิบดีและปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

ตารางเปรียบเทียบ

| หัวข้อ | ใบกำกับภาษีเต็มรูปแบบ | ใบกำกับภาษีอย่างย่อ | |---|---|---| | ฐานกฎหมาย | มาตรา 86/4 | มาตรา 86/6 | | ผู้มีสิทธิออก | ผู้ประกอบการจดทะเบียน VAT | ผู้ประกอบการจดทะเบียนที่ประกอบกิจการค้าปลีก | | ชื่อ ที่อยู่ผู้ซื้อ | ต้องมี | ไม่ต้องมี | | เลขประจำตัวผู้เสียภาษีของผู้ซื้อ | ต้องมี ถ้าผู้ซื้อเป็นผู้ประกอบการจดทะเบียน (ประกาศฯ ฉบับที่ 199) | ไม่ต้องมี | | การแสดงภาษี | แยกจำนวน VAT ออกจากมูลค่าให้ชัด | แสดงราคารวม VAT และระบุว่ารวมภาษีแล้ว | | ชื่อผู้ขาย | ชื่อเต็ม ที่อยู่ และเลขประจำตัวผู้เสียภาษี | ชื่อหรือชื่อย่อ และเลขประจำตัวผู้เสียภาษี | | ผู้ซื้อใช้เป็นภาษีซื้อ | ได้ ถ้ารายการถูกต้องครบถ้วน | ไม่ได้ (เป็นภาษีซื้อต้องห้าม) | | เหมาะกับ | ขายให้ธุรกิจ (B2B) | ขายปลีกให้ผู้บริโภคจำนวนมาก |

ผู้ซื้อนำภาษีซื้อจากใบอย่างย่อไปหักได้ไหม

ไม่ได้ คู่มือใบกำกับภาษีของกรมสรรพากรระบุว่า ผู้ประกอบการจดทะเบียนที่ได้รับใบกำกับภาษีอย่างย่อ จะนำภาษีซื้อตามใบนั้นไปหักออกจากภาษีขายไม่ได้

ถ้าผู้ซื้อต้องการใช้สิทธิภาษีซื้อ คู่มือแนะนำให้ เรียกร้องใบกำกับภาษีแบบเต็มรูป จากผู้ขาย ในทางปฏิบัติ ควรแจ้งชื่อบริษัท ที่อยู่ เลขประจำตัวผู้เสียภาษี และสาขาให้ผู้ขายตั้งแต่ตอนซื้อ

เคล็ดลับสำหรับ SME

• ขายให้ธุรกิจ ควรออกใบกำกับภาษีเต็มรูปแบบเสมอ ลูกค้าจะได้ใช้สิทธิภาษีซื้อ
• ร้านค้าปลีก ที่ออกใบอย่างย่อเป็นหลัก ควรเตรียมวิธีออกใบเต็มรูปไว้ด้วย สำหรับลูกค้าที่ขอ
• ฝ่ายจัดซื้อ ควรตรวจทุกใบว่าได้ใบเต็มรูป ชื่อบริษัทสะกดถูก เลขภาษีครบ 13 หลัก และระบุสาขาถูกต้อง ก่อนส่งให้ฝ่ายบัญชี

คำถามที่พบบ่อย

ถาม: ใบเสร็จจาก POS ที่เขียนว่า "ใบกำกับภาษีอย่างย่อ" ใช้เบิกค่าใช้จ่ายได้ไหม ตอบ: บทความนี้ตอบได้เฉพาะเรื่อง VAT คือ ใช้เป็นภาษีซื้อไม่ได้ ส่วนการใช้เป็นหลักฐานค่าใช้จ่ายในภาษีเงินได้เป็นอีกเรื่องหนึ่ง ควรสอบถามผู้สอบบัญชีหรือกรมสรรพากร

ถาม: ธุรกิจที่ไม่ใช่ค้าปลีกออกใบกำกับภาษีอย่างย่อได้ไหม ตอบ: มาตรา 86/6 ให้สิทธินี้แก่ผู้ประกอบการจดทะเบียนที่ประกอบกิจการค้าปลีก ตามลักษณะที่อธิบดีกำหนด ถ้าไม่แน่ใจว่าธุรกิจเข้าข่ายไหม ควรออกใบเต็มรูป

ถาม: ลูกค้าได้ใบอย่างย่อไปแล้ว ขอเปลี่ยนเป็นใบเต็มรูปได้ไหม ตอบ: ผู้ซื้อมีสิทธิขอใบกำกับภาษีเต็มรูปจากผู้ขาย วิธีปฏิบัติของแต่ละร้านอาจแตกต่างกัน ผู้ขายควรตรวจสอบหลักเกณฑ์ของกรมสรรพากรเรื่องการออกใบเต็มรูปแทนใบอย่างย่อ เพื่อไม่ให้ภาษีขายซ้ำซ้อน

สรุป

ใบกำกับภาษีเต็มรูปแบบคือเอกสารหลักสำหรับการขายระหว่างธุรกิจ ส่วนใบกำกับภาษีอย่างย่อเหมาะกับการขายปลีก แต่ผู้ซื้อนำภาษีซื้อไปหักไม่ได้

ใน XBalance คุณสามารถออกใบกำกับภาษีเต็มรูปแบบ ใบเสร็จรับเงิน และใบแจ้งหนี้ ได้จากระบบเดียว พร้อมเทมเพลต PDF ที่ใส่โลโก้ ลายเซ็น และตรายางได้ และคำนวณ VAT 7% ให้ ดูเพิ่มเติมที่ ฟีเจอร์

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางภาษีหรือกฎหมายเฉพาะกรณี โปรดตรวจสอบกับกรมสรรพากรหรือผู้เชี่ยวชาญก่อนตัดสินใจ

ข้อมูล ณ กันยายน 2569

แหล่งอ้างอิง

• ประมวลรัษฎากร มาตรา 85–86 – กรมสรรพากร
• คู่มือใบกำกับภาษี – กรมสรรพากร
• ประกาศอธิบดีฯ เกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 199) – กรมสรรพากร

ข้อจำกัดความรับผิด

บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ข้อมูลทั่วไปเกี่ยวกับกฎหมายภาษีอากรเท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางกฎหมายหรือทางบัญชีสำหรับกรณีเฉพาะเจาะจงของกิจการใดกิจการหนึ่ง อัตราภาษี วงเงิน กำหนดเวลา และหลักเกณฑ์ต่าง ๆ ที่กล่าวถึงอาจมีการเปลี่ยนแปลงได้ในภายหลัง ก่อนนำข้อมูลไปใช้ตัดสินใจ กรุณาตรวจสอบความถูกต้องล่าสุดกับกรมสรรพากร (rd.go.th) หรือปรึกษาผู้สอบบัญชี/ผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีของท่าน