ลดหย่อนภาษี มีอะไรบ้าง สรุปรายการหลักของบุคคลธรรมดา พร้อมเพดานแต่ละรายการ

ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาคำนวณจากเงินได้สุทธิ ซึ่งได้จากเงินได้พึงประเมินหักค่าใช้จ่าย แล้วหักค่าลดหย่อนอีกชั้นหนึ่ง จากนั้นจึงนำเงินได้สุทธิไปคูณอัตราภาษีแบบขั้นบันได

1. เงินได้พึงประเมินทั้งปี
2. หักค่าใช้จ่ายตามประเภทเงินได้
3. หักค่าลดหย่อนตามสิทธิที่มีจริง
4. ได้เงินได้สุทธิ แล้วนำไปคำนวณภาษี

ค่าลดหย่อนจึงต่างจากค่าใช้จ่าย ค่าใช้จ่ายผูกกับประเภทเงินได้ ส่วนค่าลดหย่อนผูกกับสถานะครอบครัว การออม และการใช้จ่ายบางประเภทที่กฎหมายกำหนด

หมายเหตุ: ถ้าคุณมีรายได้จากงานฟรีแลนซ์หรือค่าบริการ ผู้จ่ายอาจหักภาษี ณ ที่จ่ายไว้แล้ว เก็บหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) ทุกใบไว้ใช้ตอนยื่นแบบด้วย

กลุ่มนี้ใช้สิทธิได้ตามสถานะจริงของผู้มีเงินได้ ไม่ต้องจ่ายเงินซื้อสินค้าหรือบริการเพิ่ม

กรณีที่ผู้มีเงินได้และคู่สมรสต่างมีเงินได้ ให้ดูเงื่อนไขการแยกยื่นหรือรวมยื่นในหน้าเว็บกรมสรรพากรประกอบ เพราะสิทธิบางรายการจะแบ่งกันใช้

กลุ่มนี้เป็นเงินที่จ่ายจริงเพื่อความคุ้มครองหรือการออมระยะยาว แต่ละรายการมีเพดานเฉพาะ และบางรายการมีเพดานรวมกัน

• เบี้ยประกันชีวิต กรมธรรม์ตั้งแต่ 10 ปีขึ้นไป ตามจ่ายจริงไม่เกิน 100,000 บาท
• เบี้ยประกันสุขภาพของตัวเอง ตามจ่ายจริงไม่เกิน 25,000 บาท และเมื่อรวมกับเบี้ยประกันชีวิตต้องไม่เกิน 100,000 บาท
• เบี้ยประกันสุขภาพบิดามารดา ตามจ่ายจริงไม่เกิน 15,000 บาท บิดามารดาต้องมีเงินได้ไม่เกิน 30,000 บาทในปีที่ใช้สิทธิ
• เบี้ยประกันชีวิตแบบบำนาญ ไม่เกิน 15% ของเงินได้ และไม่เกิน 200,000 บาท
• กองทุนสำรองเลี้ยงชีพและกองทุนรวมเพื่อการเลี้ยงชีพ (RMF) มีเพดานของแต่ละรายการ และเมื่อรวมกับกองทุนเกษียณอื่นตามที่กฎหมายกำหนดต้องไม่เกิน 500,000 บาท
• กองทุนการออมแห่งชาติ (กอช.) ตามจ่ายจริงไม่เกิน 30,000 บาท
• เงินสมทบประกันสังคม ตามจ่ายจริง ไม่เกินเพดานที่กรมสรรพากรประกาศสำหรับปีภาษีนั้น

ตัวอย่าง (ตัวเลขสมมติ): จ่ายเบี้ยประกันชีวิต 90,000 บาท และประกันสุขภาพตัวเอง 25,000 บาท รวม 115,000 บาท ใช้สิทธิได้รวมกันสูงสุด 100,000 บาท เพราะติดเพดานรวมของสองรายการนี้

ข้อควรระวัง: กองทุนเพื่อการออมมีเงื่อนไขการถือครอง เช่น RMF ต้องถือไม่น้อยกว่า 5 ปีนับแต่วันซื้อครั้งแรก และขายคืนได้เมื่ออายุไม่ต่ำกว่า 55 ปีบริบูรณ์ ถ้าขายผิดเงื่อนไขอาจต้องคืนสิทธิที่เคยใช้ อ่านเงื่อนไขของแต่ละกองทุนก่อนซื้อ

ดอกเบี้ยเงินกู้ยืมเพื่อที่อยู่อาศัย ใช้สิทธิได้ไม่เกิน 100,000 บาท เงินกู้ต้องเป็นการกู้เพื่อซื้อ เช่าซื้อ หรือสร้างอาคารที่อยู่อาศัย และจำนองที่อยู่อาศัยนั้นเป็นประกันกับผู้ให้กู้ตามที่กฎหมายกำหนด เช่น ธนาคารหรือสถาบันการเงิน

เงินบริจาค แบ่งเป็นสามแบบหลัก

• บริจาคทั่วไป หักได้ตามจ่ายจริง ไม่เกิน 10% ของเงินได้หลังหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนอื่น
• บริจาคผ่านระบบ e-Donation เพื่อการศึกษา การกีฬา หรือโรงพยาบาลรัฐ หักได้ 2 เท่าของที่จ่าย แต่รวมแล้วไม่เกิน 10% ของเงินได้หลังหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนอื่น
• เงินบริจาคให้พรรคการเมือง ไม่เกิน 10,000 บาท

เงินบริจาคคำนวณเป็นลำดับท้าย เพราะเพดานอิงกับเงินได้ที่เหลือหลังหักรายการอื่นแล้ว

นอกจากรายการถาวรข้างต้น รัฐบาลมักออกมาตรการลดหย่อนเฉพาะปี เช่น การซื้อสินค้าหรือบริการตามช่วงเวลาที่กำหนด การท่องเที่ยวเมืองรอง หรือค่าซ่อมแซมบ้านจากอุทกภัย มาตรการเหล่านี้มีช่วงวันที่และเงื่อนไขเฉพาะ และไม่ได้ต่ออายุทุกปี

กองทุนบางประเภท เช่น กองทุนรวมไทยเพื่อความยั่งยืน (Thai ESG) ก็มีเพดานและเงื่อนไขที่อาจปรับในแต่ละปี ก่อนวางแผนซื้อหรือจ่ายเงินเพื่อใช้สิทธิ ให้ตรวจสอบประกาศล่าสุดของกรมสรรพากรสำหรับปีภาษีที่คุณจะยื่นเสมอ

เคล็ดลับ: ทำรายการค่าลดหย่อนที่ตั้งใจใช้ไว้ตั้งแต่ต้นปี แล้วเทียบกับประกาศของกรมสรรพากรอีกครั้งช่วงปลายปี จะช่วยให้ไม่พลาดมาตรการที่มีเฉพาะปีนั้น

สิทธิลดหย่อนใช้ได้เมื่อมีหลักฐานรองรับ หากกรมสรรพากรขอเอกสารเพิ่มเติม คุณต้องส่งได้ครบ

• หนังสือรับรองการชำระเบี้ยประกันจากบริษัทประกัน
• หนังสือรับรองการซื้อหน่วยลงทุนจากบริษัทจัดการกองทุน
• หนังสือรับรองดอกเบี้ยเงินกู้จากผู้ให้กู้
• ใบอนุโมทนาบัตรหรือหลักฐานการบริจาค
• หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) จากผู้จ่ายเงินได้

ถ้ามีรายได้จากหลายแหล่ง แนะนำให้เก็บเอกสารรายรับและภาษีที่ถูกหักไว้ในที่เดียวตลอดปี อ่านเรื่องเอกสารนี้เพิ่มเติมได้ใน คู่มือ 50 ทวิ หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย และ ภาษีหัก ณ ที่จ่ายสำหรับ SME

ลดหย่อนภาษีมีทั้งรายการถาวรที่ใช้ได้ทุกปี และมาตรการพิเศษที่มีเฉพาะบางปี เริ่มจากเช็กสิทธิกลุ่มครอบครัว แล้วดูประกันและกองทุนที่มีอยู่จริง พร้อมเก็บหลักฐานให้ครบตั้งแต่ต้นปี ถ้าคุณมีรายได้จากงานอิสระหรือกิจการ การจัดเอกสารรายรับรายจ่ายให้เป็นระบบจะช่วยให้ยื่นแบบได้ง่ายขึ้น และเริ่มใช้งานฟรีได้

XBalance ช่วยจัดระบบข้อมูลและเอกสาร แต่ไม่ใช่การให้คำปรึกษาทางภาษีหรือบัญชี กรณีเฉพาะควรตรวจสอบกับนักบัญชีหรือผู้เชี่ยวชาญภาษีของคุณ ข้อมูล ณ ตุลาคม 2569