ภาษีมูลค่าเพิ่ม หรือ VAT คือภาษีที่เก็บจากการขายสินค้าและการให้บริการในแต่ละทอด ผู้ประกอบการที่จดทะเบียน VAT จะบวกภาษีเข้าไปในราคาขาย แล้วนำส่งเฉพาะส่วนต่างระหว่างภาษีขายกับภาษีซื้อให้กรมสรรพากรทุกเดือน อัตราที่ใช้อยู่ตอนนี้คือ 7% ซึ่งเป็นอัตราที่ลดลงจากอัตราในประมวลรัษฎากรด้วยพระราชกฤษฎีกา
บทความนี้สรุปพื้นฐานที่เจ้าของกิจการควรรู้ ตั้งแต่ความหมาย อัตรา ใครต้องจด ไปจนถึงหน้าที่ที่ตามมาหลังจดทะเบียน
ภาษีมูลค่าเพิ่ม คืออะไร
VAT เป็นภาษีทางอ้อม ผู้ที่รับภาระจริงคือผู้บริโภคปลายทาง ส่วนผู้ประกอบการทำหน้าที่เรียกเก็บแล้วนำส่ง ในแต่ละทอดของการซื้อขาย กิจการจะเสียภาษีเฉพาะ "มูลค่าที่เพิ่มขึ้น" ในทอดของตัวเอง เพราะภาษีที่จ่ายไปตอนซื้อ (ภาษีซื้อ) นำมาหักออกจากภาษีที่เก็บตอนขาย (ภาษีขาย) ได้
คำที่ควรรู้
- ภาษีขาย คือ VAT ที่กิจการเรียกเก็บจากลูกค้า
- ภาษีซื้อ คือ VAT ที่กิจการจ่ายให้ผู้ขายเมื่อซื้อสินค้าหรือบริการมาใช้ในกิจการ
- เดือนภาษี คือรอบเดือนปฏิทินที่ใช้คำนวณและยื่นแบบ
อัตราภาษีมูลค่าเพิ่มตอนนี้เท่าไร
มาตรา 80 แห่งประมวลรัษฎากรกำหนดอัตรา VAT ไว้ที่ร้อยละ 10 และให้ลดอัตราลงได้โดยพระราชกฤษฎีกา ในทางปฏิบัติ รัฐบาลออกพระราชกฤษฎีกาลดอัตราเหลือ 7% และขยายเวลาเป็นคราว ๆ ไป ตามข่าวของกรมสรรพากรปี 2569 อัตรา 7% ขยายไปถึงวันที่ 30 กันยายน 2570
นอกจากนี้ มาตรา 80/1 ยังกำหนดกรณีที่ใช้อัตรา ร้อยละ 0 เช่น การส่งออกสินค้า และบริการที่ทำในไทยแต่ใช้ในต่างประเทศ ซึ่งต่างจากกิจการที่ "ได้รับยกเว้น" VAT ตามมาตรา 81
หมายเหตุ: อัตราอาจเปลี่ยนเมื่อพระราชกฤษฎีกาครบกำหนด ก่อนตั้งราคาหรือยื่นแบบ ควรเช็กประกาศล่าสุดบน rd.go.th
ใครต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม
ตามข้อมูลของกรมสรรพากร ผู้ประกอบการที่ขายสินค้าหรือให้บริการเป็นปกติธุระ และมีรายรับ เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี ต้องยื่นขอจดทะเบียนภายใน 30 วัน นับแต่วันที่มีรายรับเกินเกณฑ์
| สถานะของกิจการ | ต้องจด VAT ไหม |
|---|---|
| รายรับไม่เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี และไม่ได้อยู่ในกลุ่มยกเว้น | ไม่ถึงเกณฑ์บังคับ แต่ขอจดได้ |
| รายรับเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี | ต้องจดภายใน 30 วันนับแต่วันที่รายรับเกิน |
| กิจการที่ได้รับยกเว้นตามมาตรา 81 เช่น บริการการศึกษาของสถาบันที่ได้รับอนุญาต | ไม่ต้องเสีย VAT ในส่วนที่ได้รับยกเว้น |
เกณฑ์นี้ดูจากรายรับทั้งปี ไม่ใช่กำไร กิจการที่ยอดขายโตเร็วจึงควรติดตามยอดสะสมทุกเดือน
VAT คำนวณอย่างไร
สูตรพื้นฐานตามมาตรา 82/3 คือ ภาษีขาย ลบ ภาษีซื้อ ของแต่ละเดือนภาษี
ตัวอย่าง (ตัวเลขสมมติ) เพื่ออธิบายหลักการ
| รายการในเดือน | มูลค่าก่อน VAT | VAT 7% |
|---|---|---|
| ขายสินค้าให้ลูกค้า | 200,000 | 14,000 |
| ซื้อวัตถุดิบที่มีใบกำกับภาษี | 120,000 | 8,400 |
| ภาษีที่ต้องชำระ | 5,600 |
ถ้าเดือนไหนภาษีซื้อมากกว่าภาษีขาย ส่วนที่เกินขอคืนเป็นเงินหรือยกไปเครดิตในเดือนถัดไปได้ตามหลักเกณฑ์ของกรมสรรพากร
จด VAT แล้วมีหน้าที่อะไรบ้าง
- ออกใบกำกับภาษี ทุกครั้งที่ความรับผิดเกิดขึ้น อ่านรายละเอียดได้ที่ ใบกำกับภาษี คืออะไร
- ทำรายงานภาษีขาย รายงานภาษีซื้อ และรายงานสินค้าและวัตถุดิบ
- ยื่นแบบ ภ.พ.30 ทุกเดือน แม้เดือนนั้นไม่มียอดขาย ดูวิธียื่นได้ที่ ภ.พ.30 คืออะไร
- เก็บเอกสาร ตามระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยของกิจการที่เพิ่งจด VAT
- ตั้งราคาขายเดิมแล้วลืมคิดว่าราคานั้นรวม VAT หรือยังไม่รวม ทำให้กำไรหายไป
- เก็บใบกำกับภาษีซื้อไม่ครบ จึงใช้สิทธิหักภาษีซื้อไม่ได้
- ไม่ยื่น ภ.พ.30 ในเดือนที่ไม่มีรายรับ
- ขอใบกำกับภาษีอย่างย่อมาแทนใบเต็มรูป ซึ่งนำมาหักเป็นภาษีซื้อไม่ได้
จัดการ VAT ใน XBalance
XBalance ออกใบเสนอราคา ใบแจ้งหนี้ ใบกำกับภาษี และใบเสร็จรับเงินได้ในที่เดียว รองรับภาษีแบบแยกนอกและรวมใน และสร้างรายงานภาษีซื้อ ภาษีขาย และสรุป ภ.พ.30 จากเอกสารที่ลงบัญชีแล้ว ส่วนกิจการที่ยังไม่จด VAT จะไม่เห็นช่อง VAT เลย ดูแพ็กเกจได้ที่ ราคา
สรุป
VAT เก็บจากมูลค่าที่เพิ่มขึ้นในแต่ละทอด ผู้จดทะเบียนนำส่งภาษีขายหักภาษีซื้อทุกเดือนในอัตรา 7% ที่ใช้อยู่ตอนนี้ ติดตามยอดรายรับสะสมทุกเดือนเพื่อรู้ว่าเมื่อไรถึงเกณฑ์ 1.8 ล้านบาท และเก็บใบกำกับภาษีซื้อให้ครบเพื่อใช้สิทธิหักภาษีซื้อ
XBalance ช่วยจัดระบบข้อมูลและเอกสาร แต่ไม่ใช่การให้คำปรึกษาทางภาษีหรือบัญชี กรณีเฉพาะควรตรวจสอบกับนักบัญชีหรือผู้เชี่ยวชาญภาษีของคุณ ข้อมูล ณ ตุลาคม 2569
